ყველას გამოგვიცდია ეს შეგრძნება: მოულოდნელი ქავილი, ხელის შეხებისას კი კანზე უსწორმასწორო ბორცვაკებს ვგრძნობთ. სარკეში ჩახედვისას კი წითელი, გაღიზიანებული უბანი გვხვდება. მიუხედავად იმისა, რომ ქავილის გამომწვევი გამონაყარი ძალიან შემაწუხებელია, ის საკმაოდ გავრცელებული პრობლემაა.
არსებობს ასობით მდგომარეობა, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს კანის გაღიზიანება. საბედნიეროდ, მათი უმეტესობა საშიში არ არის, თუმცა გარკვეული ნიშნების არსებობისას ექიმთან კონსულტაცია აუცილებელია.
როგორ ვიპოვოთ მიზეზი? — გადადგით პირველი ნაბიჯები
სანამ ექიმს მიმართავთ, დაუსვით საკუთარ თავს რამდენიმე კითხვა. ეს დაგეხმარებათ სიმპტომების ანალიზში და ექიმსაც უფრო ზუსტი დიაგნოზის დასმაში დაეხმარება:
- გქონდათ თუ არა კონტაქტი რამე უჩვეულოსთან? გაიხსენეთ, ხომ არ მიირთვით ახალი ხილი, ან ხომ არ გამოიყენეთ ახალი საპონი ან საყოფაცხოვრებო ქიმია? თუ პასუხი დადებითია, შესაძლოა საქმე გვქონდეს ალერგიულ ჭინჭრის ციებასთან.
- ინფექცია ხომ არ არის? ინფექციური გამონაყარი ხშირად ვლინდება სხვა სიმპტომებთან ერთად (მაგალითად, ტემპერატურა) და ჩნდება დაავადებულ ადამიანთან კონტაქტის შემდეგ.
- რამდენი ხანია, რაც გამონაყარი გაქვთ? ალერგიული რეაქციები (ჭინჭრის ციება) ჩვეულებრივ 24 საათში ქრება, თუ ალერგენს მოვაშორებთ. ინფექციური გამონაყარი კი ბევრად დიდხანს გრძელდება.
8 ყველაზე გავრცელებული გამომწვევი მიზეზი
1. ჭინჭრის ციება (Urticaria)
ჭინჭრის ციება მოულოდნელად ჩნდება. ეს არის კანის ფერის ან წითელი ბორცვაკები, რომლებიც ძლიერ ქავილს იწვევს. ისინი ჩნდება მაშინ, როცა ორგანიზმი გამოყოფს ჰისტამინს.
- გამომწვევები: საკვები (თხილეული, კვერცხი, ზღვის პროდუქტები), მედიკამენტები, მწერის ნაკბენი, სტრესი.
- რჩევა: გამოიყენეთ ცივი კომპრესები და ანტიჰისტამინური საშუალებები.
2. აკნე
აკნე ჩნდება, როდესაც ფორები იკეტება ცხიმით, მკვდარი უჯრედებითა და ბაქტერიებით.
- ლოკაცია: სახე, კისერი, ზურგი, მხრები.
- მკურნალობა: ბენზოილის პეროქსიდის ან სალიცილის მჟავის შემცველი საშუალებები.
3. ეგზემა (ატოპიური დერმატიტი)
ეს არის მშრალი, წითელი და ძლიერ ქავილადი კანის უბნები. ხშირად გვხვდება ბავშვებში, თუმცა შეიძლება მოზრდილებშიც შენარჩუნდეს.
- გამომწვევები: მშრალი ჰაერი, სტრესი, ალერგენები.
- რჩევა: აუცილებელია კანის მუდმივი დატენიანება სპეციალური კრემებით (ემოლენტებით).
4. მწერების ნაკბენი
კოღოები, ფუტკრები, ბაღლინჯოები თუ რწყილები — ყველა მათგანის ნაკბენი იწვევს ქავილსა და სიწითლეს.
- ყურადღება: თუ ნაკბენის შემდეგ გაგიჭირდათ სუნთქვა, დაგისივდათ სახე ან აგიჩქარდათ გული, სასწრაფოდ მიმართეთ ექიმს!
5. ფსორიაზი
ფსორიაზის დროს იმუნური სისტემა ზედმეტად აქტიურდება, რაც კანის უჯრედების სწრაფ ზრდას იწვევს. ეს ვლინდება წითელი, ვერცხლისფერი ქერცლით დაფარული ლაქების სახით.
- ლოკაცია: იდაყვები, მუხლები, თავის კანი.
6. ფოლიკულიტი
ეს არის თმის ფოლიკულის ანთება, რომელიც ხშირად გაპარსვის ან ხახუნის შედეგად ვითარდება. ჰგავს პატარა წითელ ან თეთრთავიან გამონაყარს თმის ღეროს გარშემო.
- რჩევა: დაიცავით ჰიგიენა და გამოიყენეთ ანტიბაქტერიული საპონი.
7. მუნი (Scabies)
გამოწვეულია მიკროსკოპული ტკიპებით, რომლებიც კანქვეშ გვირაბებს აკეთებენ. ახასიათებს გაუსაძლისი ქავილი, რომელიც განსაკუთრებით ღამით ძლიერდება.
- მნიშვნელოვანია: მუნი ძალიან გადამდებია! მკურნალობა უნდა ჩაიტაროს ოჯახის ყველა წევრმა.
8. აქტინური კერატოზი
ეს არის მზისგან დაზიანებული კანის უბნები — უხეში, ქერცლოვანი ლაქები.
- გაფრთხილება: ეს მდგომარეობა აუცილებლად უნდა ნახოს დერმატოლოგმა, რადგან მკურნალობის გარეშე მან შესაძლოა კანის კიბოს სახე მიიღოს.
შეჯამება
კანზე გამონაყარის უმეტესობა საშიში არ არის, თუმცა დიაგნოზის დამოუკიდებლად დასმა რთულია. თუ გამონაყარი გაწუხებთ, არ ქრება ან თან ახლავს სხვა სიმპტომები, ყველაზე სწორი გზა დერმატოლოგთან კონსულტაციაა.
შენიშვნა: სტატია მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა. მკურნალობის გეგმის შესადგენად აუცილებლად მიმართეთ კვალიფიციურ დერმატოლოგს.
სტატიის ავტორია დოქტორი ალექსანდრე ბერვე, დერმატოლოგიისა და ციფრული ჯანმრთელობის საერთაშორისო ექსპერტი, რომლის კვლევებიც მიზნად ისახავს კანის დაავადებების დროულ და ხელმისაწვდომ დიაგნოსტიკას.