კანის აბსცესი, რომელსაც ხშირად ძირმაგარას უწოდებენ, არის კანქვეშ ჩირქის დაგროვება. აბსცესი თქვენი ორგანიზმის თავდაცვითი სისტემის ანთებითი პასუხის შედეგია. იგი წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც იმუნური სისტემა ცდილობს გაანადგუროს კანქვეშ ან ცხიმოვან (სებორეულ) ჯირკვლებში შეღწეული ბაქტერიები.
როდესაც ორგანიზმი იწყებს ინფექციასთან ბრძოლას, სისხლის თეთრი უჯრედები (ლეიკოციტები) სისხლძარღვებიდან დაზიანებულ ქსოვილში გადადიან. სწორედ აქ გროვდება ჩირქი, რომელიც შედგება მკვდარი უჯრედებისგან, ბაქტერიებისა და ქსოვილის ნარჩენებისგან. ეს პროცესი იწვევს გარშემო არსებული ფოლიკულებისა და ქსოვილების შეშუპებასა და ანთებას, რაც ტკივილს წარმოქმნის.
დაქვეითებული იმუნური სისტემის მქონე ადამიანები უფრო მეტად არიან მიდრეკილნი აბსცესებისკენ. თავად ძირმაგარა გადამდები არ არის, თუმცა მისი გამომწვევი ბაქტერიები შეიძლება გავრცელდეს.
სიმპტომები
- მტკივნეული მასა, რომელიც ჩვეულებრივ გარშემორტყმულია ვარდისფერი ან წითელი შეფერილობის კანით.
- ცენტრი სავსეა ჩირქითა და ნარჩენებით.
- წარმოიქმნება მკვრივი, გაწითლებული ამობურცულობა, რომელიც შეიძლება გაიზარდოს ზომაში.
- შეხებისას არის მტკივნეული და შეიძლება გაჩნდეს სხეულის ნებისმიერ ადგილას.
აბსცესები ყველაზე ხშირად გვხვდება: იღლიებში, ანუსის და ვაგინის გარშემო, კუდუსუნის მიდამოში, კბილთან ახლოს და საზარდულის არეში. თმის ფოლიკულების გარშემო არსებულმა ანთებამ შეიძლება ხელი შეუწყოს მის განვითარებას.
გამომწვევი მიზეზები
როგორც წესი, კანის აბსცესი ვითარდება ბაქტერიების შეღწევის გამო, რაც ხშირად ხდება მცირე ჭრილობების ან თმის ფოლიკულების მეშვეობით. მიუხედავად იმისა, რომ კანზე ბაქტერიების არსებობა ჩვეულებრივი მოვლენაა, მათმა შეღწევამ კანის სიღრმეში შეიძლება გამოიწვიოს ჩირქოვანი პროცესი.
რისკ-ფაქტორები
- მოწევა
- სიმსუქნე
- დიაბეტი
- ასაკი (განსაკუთრებით ხშირია 15-დან 40 წლამდე)
- კანის დაავადებები (მაგალითად, ეგზემა ზრდის მგრძნობელობას)
რა შემიძლია გავაკეთო სახლის პირობებში?
ჰიგიენის დაცვა საუკეთესო პრევენციაა. მცირე ზომის (1.5 სმ-მდე) აბსცესები შეიძლება თავისით განიკურნოს. ტკივილის შესამსუბუქებლად შეგიძლიათ გამოიყენოთ თბილი კომპრესი (დაიდეთ 30 წუთამდე). სითბო ეხმარება შეშუპების შემცირებას და აჩქარებს შეხორცებას.
გაფრთხილება: არავითარ შემთხვევაში არ სცადოთ აბსცესის გამოდევნა დაწოლით ან ხელის დაჭერით! ამან შეიძლება ინფექცია ქსოვილის სიღრმეში გადაიტანოს. კომპრესისთვის გამოყენებული ნივთი კი კარგად გარეცხეთ, რათა თავიდან აიცილოთ ინფექციის გავრცელება.
როდის მივმართოთ ექიმს?
თვითმკურნალობა ყოველთვის არ არის საკმარისი. მნიშვნელოვანია დროული სამედიცინო ჩარევა, რადგან ინფექცია შეიძლება გავრცელდეს და გამოიწვიოს სიცხე. ხშირ შემთხვევაში ექიმს უწევს აბსცესის გაკვეთა და დრენირება (ჩირქისგან დაცლა).
მიმართეთ ექიმს, თუ ძირმაგარა:
- ზომაში იზრდება;
- გრძელდება 2 კვირაზე მეტხანს;
- არის მაგარი და არ მოძრაობს;
- გაჩნდა მკერდის არეში;
- გაქვთ დასუსტებული იმუნიტეტი ან ქრონიკული დაავადება (მაგ. დიაბეტი).
მკურნალობა
- ანტიბიოტიკები: დიდი ზომის აბსცესების დროს ექიმმა შეიძლება დაგინიშნოთ ანტიბიოტიკები. ხშირად საჭიროა სითხის ნიმუშის აღება ლაბორატორიული კვლევისთვის, რათა დადგინდეს ბაქტერიის ზუსტი ტიპი და შეირჩეს სპეციფიკური მედიკამენტი.
- გაკვეთა და დრენირება: ეს მცირე ქირურგიული პროცედურა ჩვეულებრივ ადგილობრივი ანესთეზიით ტარდება. ქირურგი აკეთებს მცირე განაკვეთს ჩირქის გამოსადევნად და ასუფთავებს ღრუს სტერილური ხსნარით. პროცედურამ შეიძლება დატოვოს მცირე ნაწიბური.
- ქირურგიული ოპერაცია: თუ შინაგანი აბსცესი ზედმეტად დიდია, ან თუ ნემსით დრენირება არაეფექტური აღმოჩნდა, შესაძლოა საჭირო გახდეს სრულფასოვანი ქირურგიული ჩარევა.
შენიშვნა: სტატია მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა. მკურნალობის გეგმის შესადგენად აუცილებლად მიმართეთ კვალიფიციურ დერმატოლოგს.
სტატიის ავტორია დოქტორი ალექსანდრე ბერვე, დერმატოლოგიისა და ციფრული ჯანმრთელობის საერთაშორისო ექსპერტი, რომლის კვლევებიც მიზნად ისახავს კანის დაავადებების დროულ და ხელმისაწვდომ დიაგნოსტიკას.